Dag lieve vrienden,
Van februari tot begin juni van dit jaar kon ik geen prenten maken omdat ik niet goed kon staan en dus niet goed kon inkten en drukken. Nu gaat dat weer en ik ben dus blij dat ik jullie eindelijk weer een prent kan laten zien. Ik heb natuurlijk toch niet al die tijd uit het raam zitten staren maar o.a. mijn website vernieuwd en dus ook de gedaante van mijn nieuwsbrieven. Ik hoop dat jullie het ook een verbetering vinden.

Strandpaal 31 bij Texel. ©Lars van der Heide

Strandpalen
Het plaatsen van strandpalen werd voor het eerst in 1858 door de Provincie Noord-Holland aanbesteed. Strandpalen werden toen geplaatst om de veranderingen van de kustlijn goed in de gaten te kunnen houden. Oorspronkelijk waren ze van eikenhout, later van azobe en nog later werden ze niet meer vervangen en zelfs hier daar verwijderd. Daar werd dan weer tegen geprotesteerd en soms werden er dan weer teruggeplaatst. Erfgoed. Als iets zo heet, weten we dat niet iedereen er goed mee omgaat, dat het kwetsbaar is, zoals alles van waarde.
Martijn de Groot fotografeerde alle strandpalen van Nederland, van Zeeuws-Vlaanderen tot Schiemonnikoog, en schreef er een prachtig boekje over. Prachtig. Prachtig ook omdat dit erfgoed te groots, te wijds is om te kunnen overzien waardoor het als erfgoed meer een concept lijkt dan iets waar je omheen kunt lopen. Martijn de Groot heeft dat erfgoed zo gedocumenteerd, met informatieve tekst en prachtige fotos, dat het erfgoed bevattelijk en toegankelijk is geworden; een erf goed boek.

Van Anoda Publishing, uit 2023 en overal te koop voor nog geen 28 €.

In de subtitel van Martijn's boek staat het woord "meetlint" en dat verwijst weer naar "plaats" en "afstand". Afstand vercijfert een relatie tussen twee plaatsen en "ruimte" lijkt daarin geen rol te spelen. Ruimte als een verzameling plaatsen? 
Maurits Escher schreef in een artikel, getiteld "Het onmogelijke"¹, het volgende over ruimte:

We weten niet wat ruimte is, we zien het niet, we horen het niet, we voelen het niet. We staan er midden in, we zijn er zelf deel van maar we weten er niets van..... Ik zie alleen maar grenzen, markeringen; ik zie niet de ruimte zelf.

Paal 8
In mijn geheugen, in mijn binnenwereld bestaan ook allerlei plaatsen, vaak dezelfde plaatsen op verschillende tijdstippen. Maar in mijn binnenwereld bestaan ze op een heel andere manier dan de plaatsen in  mijn buitenwereld en ook de tijd gedraagt zich daar anders.

Aankomst van de veerboot Friesland in de haven van West-Terschelling, ca. 1955.

Een belangrijke plaats in mijn leven, in mijn binnenwereld, is Terschelling. In mijn herinneringen aan mijn kinderen, mijn grootouders, mijn herinneringen aan verschillende liefdes, aan een scheiding, aan zeilen met vrienden.
Als peuter al, was ik met mijn ouders in Terschelling, logeerden we in het pension van de familie Zwart in Baaiduinen, later met mijn grootouders in de Westerkeyn, in hotel Nap, in Zeezicht en hotel Paal 8, vaak meerdere keren per jaar. Nog weer later met mijn kinderen en partner in ons huisje in Midsland aan Zee. En met vrienden in de jachthaven van West-Terschelling, onderweg naar elders en ook weer terug, verwaaid soms,  en ook voor anker in de geulen onder de Boschplaat. Wachten op tij, wind, daglicht of zomaar uitrusten en rommelen op de platen. Al die plaatsen en tijden vloeien dooreen in mijn  binnenwereld, op de getijden van mijn geheugen. Plaatsen die er in de buitenwereld niet meer zijn of niet meer zo zijn. Ook Escher verbleef in Midsland, meer dan honderd jaar geleden, en verschijnt daar aan sommigen nog steeds.

Hotel De Westerkeyn, rond 1960. Begin jaren '90 werd het afgebroken, nu zijn er plannen om op het terrein recreatiewoningen te bouwen. 

De Westerkeyn werd alweer dertig jaar geleden afgebroken, Zeezicht is geen hotel meer, Hotel Paal 8 is ook afgebroken en op die plek werd een hotel als een gestrande UFO gebouwd, dat opnieuw Paal 8 heet en niemand die daarvan zelfs maar bloost.

Hotel Paal 8 rond 1970. Het is inmiddels gesloopt en vervangen door een ander gebouw.

Voor de deur van dit fantoom staat een paal met een nummer 8 die niet de strandpaal 8 is die dáár nooit stond en nu zelf ook niet meer op zijn eigen plaats staat, maar door Martijn de Groot gevonden werd in de buurt van Hoorn. In Martijn's boekje lees je er alles over.
En zo huist de waarheid nog slechts in mijn binnenwereld. Paal 8: ik heb geprobeerd hem zo nauwkeurig mogelijk af te beelden, op z'n eigen plek, turend over de Noordzee, een stoere meeuwdrager. Maar ook daar wilde hij niet meer zijn. Voorgoed houdt hij zich verborgen tussen de windingen en groeven van mijn hersenen, net als mijn grootouders, het zand in mijn bed en de Willys jeep waarmee ik over het eiland crosste. "... dan zeg je maar dat je de sleutel uit mijn jasje..." Zo vervlechten leugens en werkelijkheid, binnen- en buitenwereld, tot de knoop in het centrum van de wereld, op de anatolische hoogvlakte. Zo is het altijd geweest en zo zal het dus wel blijven. 

"Paal 8", houtsnede 2026, 36 x 52 cm, oplage 6.

Ik vind het fijn dat ik jullie weer een nieuwe prent kon presenteren - ik hoop dat jullie hem mooi vinden ook al wilde Paal 8 er maar niet op verschijnen. We  moeten het er maar mee doen. Gelukkig rijkt de hemel er nog steeds tot achter de horizon.  

"Nieuwe Stemmen"
"Paal 8" kun je natuurlijk komen bekijken in mijn atelier - bel en we maken een afspraak. Maar veel interessanter is het, om "Paal 8" te gaan bekijken in Galerie De Ploegh in Amersfoort. Daar is van 3 september tot 10 oktober de tentoonstelling "Nieuwe Stemmen" waar zeven nieuwe leden van LKG De Ploegh zich presenteren. Daar hangt ook werk van mij tussen, te kijk en te koop. Naast werk van zes andere nieuwe stemmen van De Ploegh: Cath Duncan, Ieteke van Kuik, Maarten van der Laag, Hubert van Liefland, Helma Mostart en Jan Mulder. Als je wil, kun je al wat van het werk van deze kunstenaars zien op de website van De Ploegh. 
Galerie De Ploegh is steeds geopend van donderdag t/m zondag van 11:00 - 17:00 uur. Je vindt de galerie aan de Coninckstraat 58 in het centrum van Amersfoort, naast het theatergebouw De Flint. Parkeren om de hoek, in parkeergarage Flintplein.

¹Dit artikel is door Escher in het Nederlands geschreven en na zijn dood in het Engels vertaald en ondergebracht in het boekje "Escher on Escher. Exploring the Infinite", in 1989 gepubliceerd door Abrams in New York. De originele Nederlandse tekst heb ik niet kunnen vinden, dus ik heb het citaat zelf weer terug in het Nederlands vertaald uit mijn eigen boekje.